سوال : آیه شریفه ۱۹۵ بقره(( لا تلقوا بایدیکم الی التهلکه)) نهی می فرماید از اینکه کسی خود را به هلاکت بیاندازد و لذا انتحار و خودکشی حرام است، بنابراین حضرت سیدالشهدا (ع) با یقین به کشته شدن چرا به عراق مسافرت فرمود؟

جواب :

1-       ائمه علیهم السلام مکلفند که به ظاهر کارها رفتار کنند نه به مقتضای علم غیب

همانطور که پیامبر (ص) با منافقین به روش اسلام رفتار می نمود.

2-       تکلیف شرعی ابا عبدالله (ع) در آن موقع در نتیجه درخواست اهل کوفه (دوازده هزار نامه که گاهی بعضی نامه ها از طرف صد نفر بود) این بود که این درخواست را اجابت نماید.

3-       در صورتی این سفر مصداق تهلکه بود که از اول محرز باشد که اهل کوفه اینگونه رفتار خواهند کرد که در ظاهر چنین نبود و حتی امام (ع) مسلم را قبل از خود به کوفه فرستاد و آن جناب با هزارها بیعت کننده روبرو شد.

4-       تهلکه در آیه ذکر شده به معنای هلاکت آخرتی است. در نتیجه ایشان برای فرار از هلاک اخروی که حاصل بیعت با یزید شرابخوار بود اقدام به این سفر نمود که خود عمل به آیه است.همانطور که پیامبر (ص) قبل از غزوه احد خبر داده بود که چه تعداد از افراد به شهادت خواهند رسید و همانطور هم شد و ما تا به امروز به نیکی از شهدای احد یاد می کنیم. نه طوری که ایشان خود را به هلاکت رسانده اند.

 

پاسخ تاریخی:

1-       وقتی ولید بن عتبه بن ابی سفیان فرماندار شهر مدینه ، فوت معاویه را به امام حسین (ع) ابلاغ کرد و پیشنهاد بیعت با یزید را داد و امام (ع) طفره رفت مروان بن حکم ملعون به ولید گفت نگذار از مجلس بیرون برود یا همین جا بیعت بگیر یا گردن او را بزن

2-       و نیز استاندار مکه ، سعید بن العاص مرموزانه دستور داشت که هر جا دستش به حضرت رسید امام (ع) را به شهادت برساند حتی اگر در طواف باشد و سی نفر از امویان ماموریت داشتند که زیر لباس احرام خود اسلحه داشته باشند برای اینکه هر جا فرصت کردند مهلت ندهند.

3-       امام حسین (ع) در جواب بعضی افراد که در مسیر کربلا با ایشان روبرو می شدند فرمود : اگر در لانه جانوری پنهان شوم بنی امیه مرا بیرون آورده و می کشند.

از مجموع سه مقدمه فوق و مطالعات تاریخی نتیجه می شود که حضرت (ع) می دانسته است بنی امیه به هر حال او را خواهند کشت، لذا در نحوه کشته شدن بهترین راه را انتخاب نمود، به نحوی که بالاترین نتایج حسنه برجسته برای دین خدا در بر داشته باشد نه آنطوری کشته شود که اثر بارزی نداشته باشد.

و لا تحسبن الذین قتلوا فی سبیل الله امواتا بل احیاء عند ربهم یرزقون

 السَّلامُ عَلَيْكَ يا ثارَ اللَّهِ وَ ابْنَ ثارِهِ وَ الوِتْرَ المَوْتُورِ سلام بر تو اى خون خدا و فرزند خون او سلام بر تو اى يگانه دوران، [ثار: مخفّف ثائر، به معناى خون و طالب خون است. وِترِ موتور، مثل يومِ أيوم و ليلِ اليل و حجرِ محجور و قدَرِ مقدور و وعدِ موعود تأكيد است يا به معناى فردى كه كسانش كشته شده باشند و يكّه و تنها مانده باشد].

حسين خون خدا و يگانه دوران آرى او خون خدا و فرزند خون خدا است. على (ع) كه ثاراللّه است، فرزندى به نام حسين (ع) دارد، (درباره معناى «ثاراللَّه» پنج احتمال گفته شده، كه به نظر نگارنده آن چه در متن آمده است، از همه آن‏ها پوياتر است شفاء الصّدور فى شرح زيارة العاشور، ص 228. هر چند معناى منتقم نيز زيباست. همان گونه كه مرحوم ابن قولويه در زيارت هفدهم و بيست و سوم امام حسين (ع) اين فقره را نقل مى‏كند: وَ اِنَّكَ ثارُ اللَّهِ فِى الأَرضِ وَ الدَّمُ الَّذى‏ لا يُدرِكُ تَرَتَهُ أَحَدٌ مِن أَهلِ الأَرضِ وَ لا يُدرِكُهُ اِلاَّ اللَّهُ وَحدَهُ،(1).

خدا موجود مادّى نيست كه داراى جسم و بدن باشد و دستگاه گوارش و مركز پالايش خون داشته باشد، ليكن اين تعبير از باب تشبيه معقول به محسوس است يعنى همان گونه كه نقش خون در بدن آدمى نقش حياتى است، بود و نبودش، مرگ و زندگى او را رقم مى‏زند، وجود مقدّس امام على و امام حسين (ع) نزد خدا و در دين او چنين نقشى دارند كه اگر على (ع) نبود، اسلام نبود و اگر حسين (ع) نبود، اسلام و تشيّع نبود.

و امام حسين (ع) يكّه‏تاز اين ميدان است و كسى چنين وصفى ندارد، حتّى پدر بزرگوارش. زيرا پدرش گرچه ثارالله است، ولى «ابن ثار الله» نيست. تنها كسى كه اين دو فضيلت را ويژه خود ساخته است، امام و سالار شهيدان حسين بن على (ع) است.

آرى تا ياد و نام سيّدالشّهدا (ع) زنده و بر سر زبان‏ها است، تا عشق حسين (ع) در دل‏ها مى‏تپد، تا آتش محبت و ولايت او در قلوب انسان‏ها مشتعل است، تا فرياد «يا حسين» بر بلنداى آسمان‏ها و زمين طنين انداز است، نام و ياد خدا زنده و پايدار است. چون او همه هستى خود را در راه خدا انفاق و ايثار كرد، سيماى ننگين رياكاران و تحريف‏گران زمان را آشكار كرد و نقاب از چهره زشت آن‏ها برداشت و اسلام ناب نبوى و علوى (ع) را بر مردم نماياند.

هم‏چنين در زياراتى كه امام صادق (ع) به عطيه آموخت، آمده است: و انك ثارالله فى الارض من الدم الذى لا يدرك ثاره من الارض الا باوليائك،(2).

شدت همبستگى و پيوند سيدالشهداء با خدا به نحوى است كه شهادتش همچون ريخته شدن خونى از قبيله خدا مى‏ماند كه جز با انتقام‏گيرى و خون‏خواهى اوليا خدا تقاص نخواهد شد،(3). و آن ولى خدا حضرت حجت (عج) است كه انتقام ثارالله را مى‏گيرد.

سوال : تعبیر ثارالله برای امام حسین (ع) مشابه تعبیر فرزند خدا برای حضرت عیسی (ع) نیست؟

 (1) تعبير «ثارالله» تعبيرى مجازى است و با مساله فرزندى حضرت عيسى (ع) تفاوت دارد زيرا مسيحيان اساسا معتقد به اقانيم سه گانه (اب‏ابن‏روح القدس) مى‏باشند و حضرت مسيح (ع) را «خداى پسر» دانسته و براى او شان الوهيت قائلند. برخلاف اعتقاد شيعه كه امام حسين (ع) را بنده خدا و امام منصوب از ناحيه پروردگار مى‏داند.

و ثارالله چه بسا به اين معنا باشد كه خونش نزد خداوند بسيار ارزشمند است (بنابر اضافه تشريفيه) و يا كسى كه با خون او دين خدا زنده شده است، چنانكه خون مايع حيات بدن است. و يا به اين معنا كه خونش نزد خداوند بسيار محترم است و انتقام‏گير و خون‏خواه او خود خداوند است.

(2) مشابه اين تفاسير در قرآن مجيد نيز وجود دارد مثلا آن جا كه مى‏فرمايد: «يَدُ اَللَّهِ فَوْقَ أَيْدِيهِمْ» در حالى كه خداوند داراى دست و پا نيست ليكن مفسران گفته‏اند كه «يد» در اين جا كنايه از قدرت است.